Een ingreep na nare eerdere ervaringen: hoe het ook kan

doctor-161345__340

De vorige controle bij de tandarts bleef ik maar uitstellen. Ik had een oproep gekregen om een afspraak te maken, maar de weken gingen voorbij. Ik had pijn aan mijn kies en durfde geen afspraak te maken. Bang voor wat er komen zou.

Uiteindelijk won de ratio het van de angst. Ik maakte een afspraak. En wat ik vreesde, kwam helaas uit. Het oordeel van de tandarts was dat ik een gaatje had. Teveel slijtage aan een kies, waardoor de zenuw bloot kwam te liggen. Wat mijn pijn bij het eten verklaarde. Hij maakte enthousiast meteen een afspraak voor dit “gaatje van niks”. Hij zou er “zo klaar mee zijn”, “het had weinig te betekenen”.

De datum van de afspraak naderde en ik werd steeds zenuwachtiger. Dan ben je 41 jaar en heb je nog zo weinig tandartservaring. Gelukkig natuurlijk. Maar het werd wel een dingetje zo. Want de enige ervaring die ik had met een gaatje, was een hele nare.

Het was alweer 15 jaar geleden. Toen ik studeerde in Nijmegen had ik een hele fijne tandarts. Zo fijn, dat ik besloot bij hem te blijven, ook al was ik naar de randstad verhuisd. Voor die ene controle per jaar kon ik wel naar Nijmegen. Maar ja, hij stopte op een gegeven moment met zijn praktijk. Hij ging fulltime lesgeven aan de universiteit. Maar hij kon zijn patiënten overdragen naar collega’s. In Nijmegen. Ik besloot dat dit een goed moment was om een tandarts in de buurt te zoeken. Ik zocht wat en vond een tandarts vlak tegenover mijn huis. Ideaal, dacht ik, dus ik meldde me aan.

Ik was gewend complimenten te krijgen over mijn gebit. Ik had nooit gaatjes, er was nooit iets aan de hand. Ik had door tandenknarsen wel slijtage, maar daar kreeg ik een gebitje voor. Het was bijna altijd naar binnen, kijkje in mijn mond en ik stond weer buiten. De groeten en tot volgend jaar. Hoe anders ging het bij deze nieuwe tandarts. De wachtkamer deed al heel zakelijk aan. Ik had mijn buikgevoel moeten volgen. Maar dat deed ik niet. In de stoel bij de tandarts zuchtte ze eens diep. En kwam met een oordeel. Er zat een gaatje in één van de kiezen, mijn verstandskiezen waren zwak, ook daar zat een gaatje in en misschien moesten ze er wel gewoon uit. Maar dat was wel heel veel in één keer. Ze kon ook proberen om die verstandskies eerst te vullen. Dus we gingen eerst maar een vervolgafspraak maken. Ik liet me overdonderen en flabberghasted stond ik weer buiten. Met een afspraak om gaatjes te vullen.

Ik vond het een vreemde gang van zaken. Ik had zo’n fijne en naar mijn idee goede tandarts gehad in Nijmegen. En ineens was er van alles mis met mijn gebit? Maar ja, ik zag de tandarts toch als een vrouw met autoriteit. Zij zou het vast wel weten.

De dag van het gaatjes vullen brak aan. De tandarts had besloten dat ze zou beginnen met gaatjes vullen. Dan konden we later nog wel kijken of er verstandskiezen getrokken moesten worden. Wilde ik verdoving? Nou, dat vond ik wel een goed idee. Dus hup, er ging een spuit in. Ze vroeg of ik nog wat voelde. Ja, dat deed ik. Er ging hup, nog een spuit in. Toen ze eenmaal aan de slag ging, voelde ik het nog. Er werd wat verbaasd naar me gekeken. Ja sorry, ik voelde ècht het nog. En niet een beetje. Nou ja, er kon nog één spuit in, meer ging echt niet. Dus een laatste spuit en daar moest ik het mee doen. Drie verdovingsspuiten en ik voelde het nòg! De spuiten verslapten in ieder geval de spieren, getuige mijn gekwijl en gebrabbel van de rest van de middag, maar tegen de pijn hielpen ze niet.

Na deze ervaring besloot ik dat ik me bij deze tandarts niet veilig voelde. Wat een drama. Ik voelde me vertwijfeld. Had ik me in de luren laten leggen? Had deze tandarts zomaar behandelingen voorgesteld die eigenlijk niet nodig waren? En waarom had het zo’n pijn gedaan?

De twijfel bleef me in de jaren erna achtervolgen. Omdat ik in de jaren daarna nooit meer gaatjes bleek te hebben. Er was wel eens wat, met tandsteen. En ja, de slijtage nam ondanks het gebitje toe. Maar gaatjes, nee. En steeds meer bekroop me het gevoel dat ik een beunhaas getroffen had.

Nu was dan de dag aangebroken, na 15 jaar, dat er toch een gaatje was dat gevuld moest worden. En ik dacht aan de pijn die ik had gehad toen. Zelfs na drie verdovingsspuiten. Hoewel allerlei mensen zeiden dat ik me geen zorgen hoefde te maken, omdat het echt niet veel pijn zou doen, geloofde ik er geen bal van. Ik had toch zelf iets anders gevoeld.

Om mijn ervaring destijds nou traumatisch te noemen, gaat me iets te ver. Dat doet mensen met een echt trauma geen recht. Maar ik was wel heel erg bang. Ik probeerde mezelf moed in te praten door te denken dat mijn zoon toch drie openhartoperaties heeft ondergaan en dan ga ik piepen over een gaatje vullen. Tsssss. Toch hielpen ook die gedachten me niet. Ik had pijn gehad en was gewoon bang.

Ik besloot open kaart te spelen bij de tandarts. Toen hij me kwam ophalen, vertelde ik hem mijn ervaring. Hij gaf aan dat hij me echt niet veel pijn zou doen. Hij liet het me ervaren. Ik moest mijn mond opendoen en hij blies wat met een slangetje over mijn kies. Ja, dat deed een beetje pijn. De tandarts zei: als je iets met die kies eet, dan zal het ook wel gevoelig zijn. Ja, knikte ik. Hij vertelde dat het geen diep gaatje was. De zenuw lag bloot. Hij hoefde alleen het gaatje een klein beetje groter te maken en op te ruwen en dan kon hij het al vullen. Hij schatte in dat het net zoveel pijn zou doen als eten met die kies of het blazen van lucht over die kies.

Ik vermande me en zei dat we het zonder verdoving zouden doen. Hoppetee. De tandarts ging aan de slag. Hij benoemde stap voor stap wat hij deed. Hij zag me soms spieren vertrekken van angst, spanning of van pijn en stelde me gerust door te vertellen wat hij deed. Door te vertellen wat hij zag. En door te benoemen wat er kwam.

Wat een helende ervaring. Sowieso kwam mijn kies beter uit de strijd, want ik kan weer eten zonder pijn. Maar ook mijn “trauma” is geheeld. Ik had één nare ervaring gehad die heel groot kon worden in de afgelopen 15 jaar. Maar dankzij deze ingreep weet ik dat het ook anders kan. Want natuurlijk voelde ik wel wat, maar ik voelde minder dan 15 jaar geleden mèt verdovingsspuiten.

Natuurlijk heeft niet elke patiënt met nare ervaringen exact hetzelfde nodig. Sommige mensen willen misschien juist niet dat alles benoemd wordt. Die denken misschien: doe je ding maar en wel zo snel mogelijk. Maar even tijd geven om iemand even zijn verhaal te vertellen en dit serieus nemen door er naar te luisteren en de patiënt te betrekken in het proces, ik denk dat dat voor iedereen helpend is.

Nare ervaringen hebben de neiging om een eigen leven te gaan leiden. En wekken in de hand om situaties te gaan vermijden. Terwijl het soms goed is om jezelf ermee te confronteren. Zodat je niet alleen van andere mensen hoort dat het ook anders kan, maar zodat je ook kunt erváren dat het anders kan. En nee, natuurlijk werkt dit niet één op één bij complexe trauma’s. Dat zou te simpel zijn. Maar het kan heel helpend zijn om situaties waar je negatieve associaties bij hebt nogmaals op te zoeken en er positieve associaties bij te maken. Niet om ervoor te zorgen dat de situatie vervolgens “leuk” wordt, maar wel om de lading er iets van af te halen.

Dit proberen we bij ziekenhuiservaringen van oudste zoon ook te doen. Er iets aan hangen wat ook positief is, zodat er een soort balans is. Zoals pannenkoeken eten na een controle. Of bij een opname een cadeautje uitzoeken. Of zoals zoonlief laatst zei toen we het over een mogelijke katheterisatie in de toekomst hadden: “Gaan we dan weer midden in de nacht Stratego doen?” Dat maakt een opname niet meteen leuk, maar zorgt er wel voor dat hij zich er niet zoveel zorgen over gaat maken dat dat misschien nog een keer moet. Hij kan het dan wat meer loslaten.

Compliment voor de tandarts dat hij me meenam in het proces. Dat was precies wat ik nodig had. Ik was bang en gespannen en durfde niet los te laten. Je moet daar in die tandartsstoel de controle overgeven en dat is precies wat zo moeilijk was. Voor mij hielp het dat de tandarts de tijd nam, me serieus nam en elke stap rustig benoemde. Zo kregen mijn gedachten geen kans om met me op de loop te gaan, want zijn woorden hielden me in het hier en nu.

Zo zie je hoe je kunt omgaan met een angstige en gespannen patiënt. Op een manier die helemaal niet veel tijd en energie hoeft te kosten. En zie wat dat oplevert. Ik ga nog steeds niet graag naar de tandarts, want dat gewoel in mijn mond vind ik gewoon naar. Maar ik ben niet meer zo bang. Ik kan het beter loslaten.

Alleen de vraag wat ze me nou 15 jaar geleden in hemelsnaam ingespoten hebben, die kan ik toch nog niet helemaal loslaten…..

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.